เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ผู้มีคุโณปการฝากไว้ให้แก่แผ่นดินไทยมากมายหลายด้าน เป็นผู้ริเริ่มเรื่องการศึกษา การเมือง ศิลปวัฒนธรรม
ท่านถึงแก่อนิจกรรมเมื่อปี พ.ศ. 2485 เคยเป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร์ท่านแรกของไทย และลาออก และได้รับเลือกให้เป็นอีกครั้ง
ผลงานเพลง “คิดถึง” จันทร์กระจ่างฟ้า…ทำนองเพลง gypsy moon อันเป็นอมตะตกทอดมาถึงยุคดิจิทัล และเพลงกราวกีฬา ที่ยังดังกระหึ่มเร้าใจมาถึงทุกวันนี้
ท่านฯ มีทายาทที่มีพรสวรรค์สองท่านมีความสามารถโดดเด่นการดนตรี เคยเป็นนักดนตรีวงใหญ่ Big Band ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์บางเขน มีฝีมือในการเล่นแซกโซโฟน ชื่อ กังวาล (ก้อง) เทพหัสดิน ณ อยุธยา และเคยเป็นรองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ถึงแก่กรรม)
อีกท่านหนึ่งได้แก่ กังสดาร (กึก) เทพหัสดิน ณ อยุธยา เป็นนักดนตรีประจำวงมหาวิทยาลัยเกษตรฯ บางเขน เล่นทรัมเปท เล่นเปียโน และขับรัองได้ดีระดับอาชีพ เคยเล่นดนตรีร้านอาหารหลายแห่ง
สมัยเรียนอยู่ที่โรงเรียนสวนกุหลาบเป็นนักฟุตบอลของโรงเรียนสวนกุหลาบ จนได้รับเสื้อสามารถ
และยังมีความสามารถแต่งเพลงให้กับสถาบันต่างๆ ในปี พ.ศ.2526 ได้รับรางวัลชนะเลิศ “พิณทอง” ชื่อเพลงน้ำค้าง
ประวัติการรับราชการเคยเป็นผู้ตรวจราชการกระทรวงเกษตรฯ
ท่านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีความรอบรู้ศิลปะหลายด้าน หนึ่งในศิลปะนั้นคือ ท่านเป็นต้นน้ำแห่งวิชาการสถาปัตยกรรม โดยเป็นผู้ริเริ่มให้มีคณะสถาปัตยกรรมเป็นท่านแรกที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ชีวิตวันนี้ของ กึก กังสดาร เทพหัสดิน ณ อยุธยา มีความสุขอยู่กับครอบครัว สมรสกับ ศาสตราจารย์ ดร.วัลภา เทพหัสดิน ณ อยุธยา และบุตรชายสองคน อีกคนหนึ่งกำลังทำปริญญาเอกดนตรีที่คณะศิลปกรรมศาตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คุณ เอ กรวิชฯ ผู้มีความสามารถในการขับร้องกำลังปรากฎเป็นดาวจรัสแสงดวงใหม่
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น พี่กึก กังสดารฯ อายุ 82 ปี ลูกชายคนสุดท้องของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ผู้มีคุณค่าแห่งแผ่นดินไทย
เชิญฟังหลานปู่ร้องให้ฟังครับ
เอ-กรวิช เทพหัสดิน ณอยุธยา
ยงยุทธ พงศ์เสาวภาคย์
อดีตเลขาธิการสมาคมสมาพันธ์สื่อศิลปวัฒนธรรมไทย
4 มิถุนายน 2561
//////
ภาพปก : Facebook S.Phormma’s Colorizations